Φαρμακευτική αγωγή των παιδιών με ΔΕΠΥ
Τι είναι η ΔΕΠΥ (Διαταραχή Ελλειμματικής Προσοχής - Υπερκινητικότητας);
Η ΔΕΠΥ είναι μια νευροαναπτυξιακή διαταραχή που επηρεάζει την προσοχή, την οργάνωση, τον αυτοέλεγχο και τη συμπεριφορά. Η αξιολόγηση και η διάγνωση πρέπει να γίνονται με προσοχή από κατάλληλα καταρτισμένους ειδικούς.
Διαγνωστικά κριτήρια και βασικές προϋποθέσεις
Σύμφωνα με τα Διαγνωστικά Κριτήρια της Αμερικάνικης Ψυχιατρικής Companyς DSM-V, για να τεθεί η διάγνωση της ΔΕΠΥ θα πρέπει να υπάρχουν, για τουλάχιστον έξι μήνες, έξι ή περισσότερα συμπτώματα απροσεξίας ή/και έξι ή περισσότερα συμπτώματα υπερκινητικότητας - παρορμητικότητας.
Η διάγνωση βασίζεται στη διάρκεια, στη βαρύτητα των συμπτωμάτων και κυρίως στην αρνητική επίδρασή τους στην καθημερινή λειτουργικότητα του παιδιού, όπως στη σχολική απόδοση, στις κοινωνικές σχέσεις και στη γενικότερη προσαρμογή.
Συμπτώματα Απροσεξίας
- Δυσκολία στην εστίαση της προσοχής
- Δυσκολία στη διατήρηση της προσοχής
- Δυσκολία στο να «ακούει»
- Δυσκολία στην ολοκλήρωση εργασιών
- Δυσκολία στην οργάνωση εργασιών
- Αποφυγή εργασιών που απαιτούν πνευματική προσπάθεια
- Απώλεια χρήσιμων αντικειμένων
- Εύκολη απόσπαση από εξωτερικά ερεθίσματα
- Συχνή λήθη καθημερινών δραστηριοτήτων
Συμπτώματα Υπερκινητικότητας - Παρορμητικότητας
- Νευρικές κινήσεις χεριών και ποδιών
- Δυσκολία να παραμένει καθισμένο
- Αίσθημα ανησυχίας ή ακατάλληλη κινητικότητα
- Δυσκολία σε ήσυχες δραστηριότητες
- Υπερβολική κινητικότητα
- Υπερβολική ομιλία
- Απαντά πριν ολοκληρωθεί η ερώτηση
- Δυσκολία να περιμένει τη σειρά του
- Διακόπτει ή ενοχλεί τους άλλους
Όχι. Περιγράφονται τρεις βασικοί τρόποι έκφρασης της διαταραχής: με προεξάρχοντα τα συμπτώματα Απροσεξίας, με προεξάρχοντα τα συμπτώματα Υπερκινητικότητας - Παρορμητικότητας και ο Συνδυασμένος Τρόπος έκφρασης.
Αυτό εξηγεί γιατί υπάρχουν διαφορετικές μορφές της κατάστασης και γιατί κάθε παιδί μπορεί να παρουσιάζει διαφορετική εικόνα.
Ναι. Περιγράφεται ήπια, μέτρια και σοβαρή μορφή ΔΕΠΥ. Στην ήπια μορφή παρατηρούνται λίγα επιπλέον συμπτώματα πέρα από τα βασικά, ενώ η επίδραση στη λειτουργικότητα είναι πιο περιορισμένη.
Στη σοβαρή μορφή τα συμπτώματα είναι πιο έντονα και επηρεάζουν σημαντικά την καθημερινότητα του παιδιού.
Ναι. Σε ορισμένες περιπτώσεις, παρόλο που δεν πληρούνται πλήρως όλα τα διαγνωστικά κριτήρια, η σοβαρότητα της εικόνας και η έκπτωση στη λειτουργικότητα μπορεί να είναι τόσο μεγάλη ώστε να χρειάζεται παρέμβαση.
Χρειάζεται όμως ιδιαίτερη προσοχή, ώστε να αποφεύγεται λανθασμένη ή περιττή παρέμβαση.
Όχι. Η αντιμετώπιση πρέπει να είναι εξατομικευμένη και να προσαρμόζεται στις ανάγκες κάθε παιδιού. Η φαρμακευτική αγωγή είναι ένας σημαντικός τρόπος, αλλά συνήθως συνδυάζεται και με άλλες θεραπευτικές παρεμβάσεις.
Συχνά εφαρμόζονται παράλληλα εκπαίδευση σε μεθόδους τροποποίησης της συμπεριφοράς, εργοθεραπεία, ειδική εκπαίδευση και συνεργασία με γονείς και εκπαιδευτικούς.
Η επιλογή των κατάλληλων παρεμβάσεων εξαρτάται από την ηλικία του παιδιού, τη σοβαρότητα των συμπτωμάτων, την επίδρασή τους στο σχολείο, στο σπίτι και στις κοινωνικές σχέσεις, αλλά και από την ύπαρξη πιθανών συνοδών δυσκολιών.
Όχι με την έννοια της μόνιμης και παντοτινής εξάλειψης των συμπτωμάτων. Ωστόσο, μπορεί να συμβάλει σημαντικά στη μείωση της έντασης των συμπτωμάτων και στη βελτίωση της λειτουργικότητας του παιδιού.
Η φαρμακευτική αγωγή μπορεί να βοηθήσει ώστε να λειτουργήσουν πιο αποτελεσματικά και οι υπόλοιπες θεραπευτικές παρεμβάσεις, μειώνοντας υπερκινητικότητα, παρορμητικότητα και διάσπαση προσοχής.
Παράλληλα, μπορεί να περιορίσει την αρνητική επίδραση των συμπτωμάτων στη σχολική απόδοση, στις κοινωνικές σχέσεις και στην καθημερινότητα.
Η επιλογή της κατάλληλης αγωγής γίνεται πάντοτε εξατομικευμένα, με βάση τα χαρακτηριστικά της κάθε περίπτωσης και πάντα υπό την καθοδήγηση του θεράποντα γιατρού.
Δεν υπάρχει γενικός κανόνας. Η απόφαση λαμβάνεται εξατομικευμένα, ανάλογα με τις ανάγκες, τις δυσκολίες και την πορεία του παιδιού, σε συνεργασία με την οικογένεια και τον θεράποντα ειδικό.
Συνοψίζοντας
Πριν από οποιαδήποτε απόφαση για χορήγηση φαρμακευτικής αγωγής για τη ΔΕΠΥ, είναι σημαντικό να προηγείται ασφαλής διάγνωση, σωστή ενημέρωση των γονέων και συνεχής παρακολούθηση της πορείας του παιδιού.